یکی از ابهاماتی که معمولا" عده ای آن را باور دارند این است که شهربانو مادر امام سجاد و همسر امام حسین و دختر یزدگرد سوم پادشاه ساسانی بوده .

در این پست به این موضوع میپردازیم

در کتاب  ملاآقا دربندى، اکسیر العبادات فى اسرار الشهادات، ج 3، ص 110 ، چهارده نام و يا شانزده نام براي مادر امام سجاد آمده از جمله : سلامة.  جهان شاه  .شهربانو . شاه زنان . شهربانویه . خولة .  غزالة . مریم . فاطمة . حرار

تمام منابعي كه نام شهربانو را براي مادر امام سجاد قائل هستند از کتاب بصائر الدرجات نوشته محمد بن حسن صفار قمى آورده اند و در بعضي منابع نيز از روايتهايي بدون سند معتبر نقل و قول كرده اند.

در اين روايات كه در بحار جلد ۴۶ صفحه ۹ نيز ميبينيم آمده :چون دختر یزدگرد را نزد عمر آوردند، دوشیزگان مدینه براى تماشاى او سر مى‏کشیدند و چون وارد مسجد شد، مسجد از پرتوش درخشان گشت. عمر به او نگریست، دختر رخسار خود را پوشید و گفت: اف بیروج بادا هرمز (واى، روزگار هرمز سیاه شود)! عمر گفت: این دختر مرا ناسزا مى‏گوید و بدو متوجه شد! امیرالمؤمنین(ع) به عمر فرمود: تو این حق را ندارى که به او آسیبی برسانی، به او اختیار ده که خودش مردى از مسلمانان را انتخاب کند و در سهم غنیمتش حساب کن. عمر به او اختیار داد. دخترآمد و دست خود را روى سر حسین(ع) گذاشت. امیرالمؤمنین على(ع) به او فرمود: نام تو چیست؟ گفت: جهان شاه. حضرت فرمود: بلکه شهربانویه باشد.
سپس به حسین(ع) فرمود: اى اباعبدالله! از این دختر بهترین شخص روى زمین براى تو متولد مى‏شود و على بن حسین(ع) از او متولد گشت. آن حضرت را ابن الخیرتین (پسر دو برگزیده) مى‏گفتند؛ زیرا برگزیده خدا از عرب «هاشم» بود و از عجم .

در بررسي اين روايت ابتدا به راويان آن ميپردازيم كه كساني چون ابراهیم بن اسحاق احمر و عمرو بن شمر ميباشند كه مورد تاييد عالمان شيعه نيستند و در نقل روايت متهم به غلو و بزرگنمايي هستند.

 

همچنين با مطالعه اين نوع منابع تاريخي به موضوعات قابل توجهي بر ميخوريم :

ابهامات فراواني پيرامون اسارت دختر يزدگرد سوم وجود دارد و اين موضوع جاي بسي ترديد است همچنين اسارت اين چنين دختري در زمان عمر و ازدواجش با امام حسين نيز غير قابل قبول و باور هست .

با توجه به اين توضيحات و توضيحاتي كه در ادامه خواهيم آورد به اين موضوع پي ميبريم كه احتمالا" از سوي اشخاصي افراطي و به قصد منصوب كرد خاندان اهل بيت به ايرانيان (كه البته مايه افتخار است اما حقيقت چيز ديگري ست) روي به نقل چنين رواياتي آورده اند تا نشان دهند بزرگاني همچون امام سجاد از دامان دختر پادشاه ايراني متولد شده است .

يكي ديگر از اشكالاتي كه به اين روايات وارد مي آيد زمان اسارت ايشان هست كه عده اي زمان اسارت را در زمان عمر و عده اي در زمان عثمان و عده اي در زمان امام علي (ع) ميدانند كه همين موضوع باعث به وجود آمدن ابهام پيرامون اين روايت ميباشد .

در كتب مانند  تاریخ طبرى و الکامل ابن اثیر كه گزارشات لحظه به لحظه جنگ ايران و مسلمانان را دنبال كرده و ميتوان گفت به جزئي ترين موضوعات نيز پرداخته اند ، به اين موضوع مهم يعني اسارت دختر يزدگرد پادشاه ايران و ازدواجش با پسر امام علي (ع) خبري نيامده كه همين موضوع ابهامات را پيرامون اين موضوع بيشتر و بيشتر ميكند.

عده اي از نويسندگان نيز در نوشتن تاريخ دوران ساسانيان به نام فرزندان يزدگرد اشاره داشتند ( نامهايي چون ادرک، شاهین و مردآوند )كه در اين ميان هيچ يك از نامهايي كه براي مادر امام سجاد آمده همخواني ندارد .همچنين درباره اسارت آنها نيز چيزي نيامده است.

عده اي ميگويند كه بقعه اي كه در تهران وجود دارد به نام بي بي شهربانو مربوط به مادر امام سجاد ميباشد در صورتي كه اشكالات زيادي را ميتوان به اين موضوع وارد آورد :

۱-تاريخ ساخت بسياري از بخشهاي اين بقعه (قديمي ترين بخشها) مربوط به اواخر قرن ۸ و يا دوران صفويان و قاجاريه ميباشد.

۲ شيخ صدوق كه خود ساليان دراز در ري زندگي ميكرد و در قرن سوم از دنيا رفت به وجود همچين بقعه اي هيچ اشاره اي نكرده .

۳ - نويسندگان و تاريخ نويسان بزرگي كه درباره زندگي حضرت عبدالعظيم حسني و كساني كه در ري مدفون هستند مطالبي را آورده اند ، پيرامون چنين بقعه اي مطلبي را نياورده اند.

شواهدي ديگر هم هست كه اگر فكر ميكنيد نياز به گفتن هست در نظرات اعلام كنيد تا بيان كنم.

 

موفق باشيد