شبهه : آیا خداوند می تواند موجودی همانند خودش و یا قوی تر از خودش را خلق کند ؟
سوالی که شاید ذهن بسیاری را به خودش مشغول کند درباره قدرت خدا بر خلق موجودات و آفریده هایی ست که از جنبه عقلی غیر ممکن به نظر برسد
مثلا" اینکه آیا خدا میتواند موجودی را همانند خود و یا قوی تر از خود بیافریند ؟
در قرآن آیات متعددی داریم که اشاره میکند خدا بر همه چیز قادر و تواناست : الله قادر علي كل شي ، و یا أَنَّهُ عَلی کُلِّ شَیْءٍ قَدیر و ...
اما باید ببینیم که شی چیست ؟ آیا امور محال به عنوان شی هست ؟ آیا قادر بودن (قدرت داشتن)برای امور محال صدق میکند ؟
در کل ما شی داریم و لا شی .لا شی همان محال هست و محال خود به دو بخش محالی که به طور عادی محال هست و محالی که ذاتا" محال هست تقسیم میشود.
محالی که به طور عادی محال هست را میتوان در مورد معجزات پیامبران مشاهده کرد که انسانهای عادی از انجام ان عاجز هستند و (شاید)نمیتوان با دلائل علمی و تجربی آنرا اثبات کرد.
اما محال ذاتی محالی هست که بهترین فعل برای آن "نمیشود" است ، یعنی تناقض ، یعنی محالی که حتی تصور امکانش هم غیر ممکن هست.یعنی در چارچوب محال عادی نیز قرار ندارد .
پس باید بین نمیتواند و نمیشود فرقهایی را در نظر بگیریم.
وقتی از کلمه بیافریند استفاده میکنیم یعنی آنچیز مخلوق است و مخلوق ممکن الوجود میباشد و وقتی میگوییم که مانند خدا باشد یعنی واجب الوجود باشد . پس در اینجا موجودی داریم که هم ممکن الوجود است و هم واجب الوجود . هم آفریننده هست و هم آفریده شده ! هم محدود هست (چون آفریده شده) و هم نا محدود (چون مثل خداست) میبینید که به تناقض برخوردیم .
همانطور که در بالا گفتم قادر بودن (قدرت داشتن) به امور و موضوعات محال تعلق نمیگیرد و این سوال یعنی اینکه خدا در عین حال که خداست کاری کند که خدا نباشد و از آنجا که قدرت و بی نیازی عین ذات خداست (مثل سایر صفات الهی)خدا باید ذات خودش را از خود سلب کند و این یعنی تناقض که همانطور که عرض کردم در اصول فلسفی اصلی ثابت شده داریم که امور ممتنع (نشدنی)از قلمرو قدرت بیرون میباشد و یا قدرت به محال تعلق نمیگیرد ، و یا مثلا" بعضیا سوال میکنند که آیا خدا میتواند شتری را بیافریند که از سوراخ سوزنی عبور کند بدون اینکه در اندازه آن شتر و سوراخ سوزن تغییری ایجاد شود که باید بدانیم این سوال از اساس اشتباه ست و نشدنی هست و به خاطر نشدنی بودن این سوال دلیلی برای پاسخ ان هم نیست.به عبارت دیگر قصور و نقص در آفریننده نیست بلکه در خود این امور هست. مثلا" اگر شما قادر نباشید که از چوب کبریتی کامپیوتر بسازید، نقص از شما نیست بلکه این امر از اساس نشدنی و باطل هست.
از امام علی (ع) هم از این دست سوالات شد که امام در پاسخ فرمودند : همانا خداوند متعال به عجز و ناتوانی نسبت داده نمیشود ولی آنچه تو میپرسی نشدنی ست. (کتاب توحید ، نوشته شیخ صدوق ،باب نهم) .
موفق باشید
با سلام